Het venijn van de eikenprocessierups schuilt in de aanwezigheid van de vele microscopisch kleine brandharen op de rups, die vanaf het derde larvale stadium naast de normale beharing verschijnen. Bovendien zijn ook de brandharen op de vervellingshuidjes in de nesten een bron voor irritatie.

Er zijn vooral risico’s voor de gezondheid in de periode dat de eikenprocessierupsen brandharen krijgen (doorgaans half mei-juni) en bij verdere verspreiding van deze brandharen uit lege nesten (doorgaans juli-september). Er hoeft geen rechtstreeks contact met de rups te zijn om klachten te krijgen. De brandharen kunnen ook door de wind meegevoerd worden waardoor ze op de huid of in de kleding terecht komen. De brandharen (± 700.000 per rups) dringen met hun weerhaakjes bij aanraking gemakkelijk in de huid, ogen en luchtwegen.

Wat er dan gebeurt lijkt op een allergische reactie. De reacties kunnen van persoon tot persoon sterk verschillen. Bij iemand die vaker met de brandharen in contact komt, kunnen de reacties veel sterker zijn. De huidirritaties die binnen acht uur optreden, zijn rood en pijnlijk (huiduitslag). Ze gaan gepaard met hevige jeuk, die tot twee weken kan aanhouden. Als de brandharen in de ogen komen, kan binnen enkele uren een rode, pijnlijke en jeukende zwelling en irritatie optreden. Inademing van de brandharen kan leiden tot irritaties (slikklachten) en ontstekingen van het slijmvlies van de neus, keel en luchtwegen. Soms blijkt dat mensen een echte allergische reactie ontwikkeld hebben, zodat klachten veel sneller kunnen optreden.

Ook dieren, met name honden en paarden kunnen klachten krijgen wanneer ze in contact komen met de brandharen.

Hoe voorkomt u ongemak?
Vermijd elk contact met de rupsen en resten ervan, zoals met vrijgekomen brandharen en lege nesten. Zorg bij een bezoek aan een (natuur-)gebied met eikenprocessierupsen voor goede bedekking van de hals, armen en benen en ga niet op de grond zitten. Waarschuw kinderen voor het gevaar van de rups. Kies wanneer het mogelijk is voor een andere route waar geen besmette bomen staan. Ga na aanraking van de rupsen of haren niet krabben of wrijven, maar was of spoel de huid of ogen goed met water. Was zonodig ook kleren (liefst op 60 °C).
Klachten verdwijnen in het algemeen binnen twee weken. Een zachte crème met bijvoorbeeld menthol of een gel van Aloe Vera kan verlichting geven. Neem bij ernstige klachten contact op met uw huisarts. Als de eikenprocessierups in uw woonomgeving voorkomt probeer te voorkomen dat brandharen of nesten de woning binnenwaaien. Houd zandbakken zoveel mogelijk gesloten en laat geen speelgoed buiten liggen. Houd er rekening mee dat op plaatsen waar eikenprocessierupsen aanwezig waren de brandharen nog geruime tijd (6-8 jaar) voor ongemak kunnen zorgen.

Vragen over de eikenprocessierups? Neem contact op met de GGD in uw regio.

Bron: RIVM

!!!! TIP
Uit ervaring is gebleken dat het helpt om de haren van de eikenprocessierups zo snel mogelijk te verwijdreren met bijvoorbeeld: (huid)pleister, plakband of kledingroller.